ચિનુની પહેલી વારી
ચિનુ આજજી સાથે પંઢરપુરની વારીમાં ચાલે છે અને શીખે છે કે દરેક દયાળુ પગલું પ્રેમની પ્રાર્થના છે.
ચિનુ પહેલી વાર આજજી સાથે પંઢરપુરની વારીમાં જોડાય છે. ગીતો, ઝાંઝ અને વરસાદ વચ્ચે તે યાત્રીઓને મદદ કરે છે, ખાવાનું વહેંચે છે અને ધીરજ રાખવાનું શીખે છે. આ યાત્રામાં તેને સમજાય છે કે ઈશ્વર તરફ ચાલવું એટલે દયાળુ બનવું.
આજજી પોતાનો જૂનો કાપડનો થેલો ખોલે છે. અંદર તુલસીનાં મણકાનો માળ, તાંબાનું લોટલું, ગરમ શોલ અને તેના જૂના ચપ્પલ છે. આ વિશ્વસનીય ચીજવસ્તુઓ હંમેશા પંધરપુરની રાહે આજજી સાથે જાય છે.
મોટી આંખો કરીને ચિનુ પૂછે છે, 'આજજી, તમે ક્યાં જાઓ છો?' તે સ્મિત કરીને કહે છે, 'પંધરપુર, વારી માટે.' 'વાદી' શબ્દ ચિનુના કાનમાં ઘંટીની જેમ ગુંજે છે. તે રસ્તા પર દ્રઢ પગલાં અને ખુશ ગીતોની કલ્પના કરે છે.
આજજી કહે છે, 'આ વર્ષે તું આવી શકશે!' ચિનુ આશ્ચર્યથી એલોચે છે, 'સાચે?' તે હલાવીને કહે છે, 'પરંતું વારી પિકનિક નથી. અમે પ્રેમ અને કાળજી બતાવવા ચાલીએ છીએ.' ચિનુ તેનું હાથ દબાવી આશ્વાસન આપે છે કે તે ધ્યાનથી સાંભળશે.
સૂર્ય ઉગે તે પહેલાં, ગામવાસીઓ સફેદ કપડાં પહેરે છે, કેસરિયા ધ્વજ લહેરાવે છે અને ગાય છે, 'વિઠ્ઠલ, વિઠ્ઠલ!' ઝાંઝ તડકે છે અને નાનકડો ઢોલ ધડકે છે. તેઓ ચાલવાનું શરૂ કરે ત્યારે ચિનુને તાલ પોતાની છાતીમાં નાચતો લાગે છે.
વરસાદથી ભીનું માટી પગ નીચે ચીક-ચીક કરે છે. ચિનુ મજબૂતીથી આજજીનો હાથ પકડી રાખે છે. હસતા ચહેરા ચમકે છે. ધરતીની સુગંધ છે. ચિનુને લાગે છે કે તે એક મોટા કુટુંબનો ભાગ છે.
રસ્તાની બાજુએ એક વૃદ્ધ બેસેલો છે, ધૂળમાં ઢંકાયેલો અને થાકેલો. આજજી તેને પાણી આપે છે. ચિનુ ધીમે પૂછે છે, 'અમે મદદ કરીએ તો મોડું થશે?' વૃદ્ધ હસીને આભાર માને છે.
'વારીમાં,' આજજી કહે છે, 'અમે ફક્ત પગથી નહીં, હૃદયથી ચાલીએ છીએ.' ચિનુને વાત પૂરી સમજાતી નથી, છતાં તે માથું હલાવે છે અને કાકાના ઝગમગતા આંખોની યાદ કરે છે.
એક છોકરીની ભાખરી કાદવમાં પડી જાય છે અને તે રડી પડે છે. ચિનુ પાસે બે લાડૂ છે, એક મોટો, એક નાનો. તે એને મોટો લાડૂ આપી દે છે. છોકરીનું તેજસ્વી સ્મિત ચિનુનું હૃદય ગરમ કરે છે, અને પોતાનો નાનો લાડૂ પણ ક્યારેય કરતાં વધુ મીઠો લાગે છે.
સૂર્ય ઊંચે ચડે છે. ચિનુના પગ દુખાવે છે. 'હજુ કેટલું, આજજી?' તે ઉચ્છાશ કરે છે. 'ધીરજ શીખવા જેટલું,' આજજી હસીને કહે છે. પછી ઉંચું ગાન તેમની આંખો અને દિલને páહે ઉડાવે છે, જેમ páક્ષીઓ તેજસ્વી આકાશમાં ઉડે છે.
હસતો વારકરી ચિનુને નાનકડા ઝાંઝ આપે છે. 'વાગાડ!' ટિંગ-ટિંગ, ટિંગ-ટિંગ! ચિનુ તાલમાં નાચે છે. આリધમ તેને આગળ લઈ જાય છે. તે દુખતા ભૂલી જાય છે અને સૌ સાથે ગાય અને હસે છે.
સાંજના સમયે યાત્રીઓ મોટા વટવૃક્ષ નીચે આરામ કરે છે. ખીચડીના હંડા ઉકળે છે. ચટાઈઓ પાથરી શકાય છે. ચિનુ આજજીના ઘૂંટણ પર તેલ ઘસે છે, જેમ મમ્મી કરે છે. આજજી ખુશીથી શ્વાસ લે છે.
'આજે તું વારી શીખી ગયો,' આજજી કહે છે. 'પંધરપુરમાં દરેક દયાળુ પગલામાં આનંદ છે.' ચિનુ આસપાસના ખુશ ચહેરાઓને જોઈને ખુશ થાય છે.
આગલા દિવસે ચિનુ અંતર ગણવું બંધ કરે છે. તે તરસેલા યાત્રીઓને પાણી આપે છે, ઝંડા લહેરાવે છે અને દાણા વહેંચે છે. દરેક નાની મદદથી બધું સરળ બને છે, જાણે જાદૂ છે!
ઘણા દિવસો પછી મંદિરનાં ગોપુર દેખાય છે. ઘંટો વાગે છે અને લોકો ખુશીથી ખુશાલી કરે છે. ચિનુને લાગે છે કે તેણે વિઠ્ઠલને ઓળખી લીધો છે, ગીતોમાં અને વરસાદમાં.
તેને આજજીનું સ્મિત, કાકાનો આભાર, છોકરીનો ખુશાલ ચહેરો અને વરસાદમાં વાગતો ઢોલ યાદ આવે છે. આ બધી ક્ષણો વિઠ્ઠલની નાનકડી મુલાકાતો જેવી હતી, જે તેમના પગલાં આગળ વધારતી હતી.
આજજી પૂછે છે, 'વારીએ તને શું શીખવ્યું?' ચિનુ હસે છે, 'ઈશ્વર તરફ ચાલવું એટલે દયાળુ બનવું.' આજજીની આંખો સવારની રોશની જેવી ચમકે છે અને તે તેને વાગે છે.
હવે જ્યારે વરસાદની બુંદો છત પર ટપકે છે, ચિનુના મનમાં ઝાંઝ અને પગલાં સુસકે છે: 'વિઠ્ઠલ વિઠ્ઠલ, જય હરી વિઠ્ઠલ,' અને તે ફરી દયાળુ બનવા હસે છે.
પાઠ: સાચી પ્રાર્થના એ સંભાળવું, વહેંચવું અને ધીરજથી રાહ જોવું. દયાળુ હૃદય દરેક પ્રવાસને પવિત્ર પગયાત્રા બનાવી દે છે.