ચંદ્રનો ઉધાર લીધેલો પ્રકાશ
પીહૂ અને તોશ્વ એક ચંદ્રકિરણને મળે છે અને ચંદ્ર સૂર્યપ્રકાશને પરાવર્તિત કરે છે તે જાણે છે. તેઓ રાત્રે ચંદ્રની બદલાતી કળાઓ પણ નિહાળે છે.
પીહૂને રાત્રે ચંદ્ર જોવો ગમે છે, પણ તે કેમ ઝળહળે છે? એક ઝગમગતું ચંદ્રકિરણ પીહૂ અને તોશ્વને ચંદ્રના પ્રકાશનું રહસ્ય સમજાવે છે. પછી બંને બાળકો આકાશમાં ચંદ્રના બદલાતા આકારો નિહાળે છે.
પીહૂને પોતાની બારીમાંથી બહાર ઝાંખીને જોવું ગમતું. ઝગમગતાં તારાઓ વચ્ચે ચંદ્ર મિત્રસરખો રાત્રિદીવો લાગતો. દરેક સાંજે તે હાથ હલાવી ધીમે બોલતી, 'હેલો, ચંદ્ર!'
એક સુમસામ સંધ્યાએ પીહૂએ આંગળી બતાવી. 'તોશ્વ, ઉપર જો!' તે હસતાં બોલી. અંધારાં આકાશમાં ચંદ્ર મોટો અને તેજસ્વી દીવો જેમ ઝળહળતો હતો.
તોશિવ તેજસ્વી ગોળ શકલ જોઈને ખખડાટ હસ્યો. પીહૂ વિચારી, 'રાત્રે ચંદ્ર કેમ ઝળકે છે?' તેનો સવાલ છતોથી ઉપર ઊંચે ઉડી ગયો.
ફૂસ્! નાનકડું, ઝગમગતું ચંદ્રકિરણ બારીમાંથી અંદર ઘૂમી ગયું. 'હાય, પીહૂ! હાય, તોશ્વ!' તે ટણકાર્યું. 'તમે ચંદ્રનું નાનું રહસ્ય સાંભળશો?'
બન્ને બાળકો ઝડપથી માથું હલાવ્યું. ચંદ્રકિરણ ચમક્યું અને ધીરે કહ્યું: 'ચંદ્ર પોતાનું પ્રકાશ બનાવતો નથી. તેને મદદ જોઈએ, જેમ રાત્રે પતંગને પવન જોઈએ.'
'મદદ કોની?' પીહૂએ પૂછ્યું. 'સૂર્યની!' ચંદ્રકિરણ ગાઈ ઉઠ્યું. 'સૂર્યપ્રકાશ ચંદ્ર પર પડે છે, અને ચંદ્ર તેને ઝળહળતા અરીસાની જેમ પૃથ્વી પર પાછું મોકલે છે.'
'તો ચંદ્ર તો પથ્થરનો અરીસો છે!' પીહૂ અચંબાથી બોલી. 'બરાબર,' ચંદ્રકિરણ હસી ને ઘૂમી. 'અમારા ઉપર ઊંચે એક મોટો ગોળ અરીસો.'
અગલી રાત્રે પીહૂએ અડધો ગોળ દેખ્યો. તે ખખડાટ હસીને બોલી, 'અરે, કોણે ચંદ્રને કટકો ખાધો?' તોશ્વ ગૂંચવાઈ ગયો અને ગુમ થયેલો ટુકડો શોધવા આકાશ જોયું.
તોશ્વએ આંગળી બતાવી અને પોતાનો પ્રિય શબ્દ ચીસ્યો, 'ચંદ્ર!' તેની નાનકડી આંગળી ઝગમગતા આકારને વાદળો વચ્ચે સરકતા અનુસરી.
ચંદ્રકિરણ હસ્યું. 'ચંદ્ર ચુકાઈ રહ્યો નથી. તે હંમેશા ગોળ છે, પણ પૃથ્વી પરથી આપણને ફક્ત તે ભાગ દેખાય છે જ્યાં સૂર્યપ્રકાશ પડે છે. છાયાવાળો ભાગ પોતાના વારો માટે ખડેપગે રાહ જોવે છે.'
પીહૂએ માથું હલાવ્યું. 'આ આકારો સૂર્યપ્રકાશથી બને છે.' 'હા,' ચંદ્રકિરણ બોલ્યું. 'આને ચંદ્રકલાઓ કહેવામાં આવે છે.'
ઘણી રાત્રીઓ સુધી બાળકો જોયા કરતા. ચંદ્ર નાની રૂપાળી કેળીથી વધતાં વધતાં બિસ્કિટ જેવાં અડધાં વર્તુળમાં બદલાયો.
અંતે તે એક વિશાળ, ગોળ રૂપાળો બોલ બની ગયો. 'પૂર્ણ ચંદ્ર!' પીહૂ આનંદે બોલી. તોશ્વે તાળીઓ વગાડ્યાં અને તેને પોતાની 'ચંદ્ર બોલ' કહી.
ચંદ્રકિરણ ઘૂમ્યું. 'તમે તો હવે ચંદ્રનું રહસ્ય શીખી ગયા!' પીહૂએ દયાળુ ચંદ્ર અને તેજસ્વી સૂર્યનો ધીરેથી આભાર માન્યો.
આ રાત્રેથી પછી, જ્યારે પણ તેમણે ચંદ્ર જોયો, તેઓ યાદ કરતા: તે ઉધાર લીધેલા સૂર્યપ્રકાશથી ઝગમગે છે, આકાશમાં મિત્રસરખો અરીસો છે.