बापूंची छोटी पेन्सिल

गांधीजींच्या छोट्याशा पेन्सिलीची ही गोष्ट मुलांना शिकवते की लहान गोष्टींनाही मोठी किंमत असते आणि काहीही वाया घालवू नये.

मोहनकडे एक अतिशय छोटी, जुनी आणि बोथट पेन्सिल होती, पण तो तिला खूप जपून वापरायचा. मित्रांनी नवी पेन्सिल घे म्हणलं तरी मोहनचं मत ठाम होतं—जी वस्तू अजून उपयोगी आहे, ती फेकायची नाही. पेन्सिल हरवल्यावरही त्याने तिचा शोध घेतला, कारण त्याला माहित होतं की प्रत्येक वस्तूमागे मेहनत आणि मूल्य असतं. पुढे हेच मोहन महात्मा गांधी, म्हणजेच बापू, झाले. साधेपणा, जपून वापरण्याची सवय आणि छोट्या गोष्टींतला मोठा धडा हीच या कथेतली खरी शिकवण आहे.

मोहनकडे अशी छोटी पेन्सिल होती की ती त्याच्या बोटांच्या मागे लपून जायची. ती जुनी होती, बोथट होती, आणि तिच्यामागे खोडरबरही नव्हता, तरीही तो तिला प्रेमाने धरायचा आणि नीटनेटके लिहायचा.

एक सकाळी त्याचा मित्र खिदळत म्हणाला, 'अशी टिचभर पेन्सिल का ठेवलीय? ती फेकून दे आणि नवी, चमचमीत पेन्सिल घे!' मोहन फक्त हसला.

मोहन म्हणाला, 'ही अजूनही लिहिते. छोट्या गोष्टींची मोठी किंमत असते.' त्याने हलकेच स्वच्छ अक्षर लिहिले. मित्राच्या डोळ्यांनी आश्चर्याने पापणी लवली.

त्या दुपारी ती छोटी पेन्सिल हरवली. मोहनने पुस्तके खाली, चटईजवळ, उन्हाळू खिडकीजवळ शोधले, पण तो टोकाचा तुकडा सापडला नाही.

मित्राने उसासा टाकत म्हटले, 'कशाला इतका शोधशोध? ती तर फक्त पेन्सिल आहे.' मोहन म्हणाला, 'ती उपयुक्त आणि प्रिय आहे, कचरा नाही.'

तो पुढे म्हणाला, 'ही बनवताना अनेकांनी मेहनत केली आहे, आणि माझ्या आई-वडिलांनी पैसे दिले आहेत. मी आता छोट्या वस्तू वाया घालवल्या तर पुढे मोठ्या गोष्टीही वाया घालवेन.' मित्राने मान हलवली आणि पुन्हा शोधायला मदत केली.

शेवटी त्यांना पेन्सिल वहीखाली मिळाली. मोहन हसत हसत लिहू लागला. मित्र कुजबुजला, 'या छोट्याशा काडीने मला मोठा धडा दिला!'

मोहनने मान हलवली, 'आपलं मन उघडं राहिलं तर प्रत्येक गोष्ट काहीतरी शिकवते.' मित्र हसला आणि स्वतःची छोटी रंगखडू खिशात जपून ठेवली.

वर्ष उलटली. मोहन महात्मा गांधी झाले, सत्य, करुणा आणि साधेपणासाठी प्रसिद्ध नेते. लोक त्यांना 'बापू' म्हणू लागले, ज्याचा अर्थ वडील.

बापूंनी भारताला शस्त्रांशिवाय स्वातंत्र्य मिळवायला मदत केली. त्यांनी सिद्ध केले की शांत शब्द आणि धैर्यवान हृदय लढाईपेक्षा ताकदवान असतात.

प्रसिद्धी आली तरीही ते छोट्या गोष्टी जपायचे—लहान पेन्सिल, साधं जेवण, प्रामाणिक शब्द, मृदू कृती. छोट्या निवडी जग घडवतात.

मोठे धडे लपलेले असतात छोट्या जागेत. ज्या गोष्टी तुमच्याकडे आहेत त्या जपून वापरा, वाया घालवू नका, मग हाच लहानपणा तुम्हाला मजबूत करेल.