खेळ कसा करायचा हे न कळलेल्या रोबोटची गोष्ट
झाऱ्या मदतनीस रोबोट रोबोमॅक्सला शिकवते की खेळ म्हणजे फक्त काम पूर्ण करणे नाही; तो आनंद, कुतूहल आणि मैत्री घेऊन येतो.
एका तेजस्वी सकाळी झाऱ्याच्या घरात रोबोमॅक्स नावाचा चमचमणारा रोबोट येतो. त्याला भांडी धुणे, झाडणे आणि पिशव्या भरणे अशी अनेक कामे करता येतात, पण खेळ म्हणजे काय हेच त्याला माहीत नसते. झाऱ्या त्याच्यासोबत पकडापकडी, उड्या आणि रंगीबेरंगी ब्लॉक्सचा खेळ करून दाखवते. हळूहळू रोबोमॅक्सला समजते की खेळात नेहमी ध्येय नसते—कधी कधी तो फक्त हसू, हलकं वाटणं आणि एकत्र वेळ घालवणं असतं. मैत्री आणि आनंदाचा अर्थ उलगडणारी ही उबदार गोष्ट आहे.
एक तेजस्वी सकाळी, एक चमचमणारा रोबोट झाऱ्याच्या घरात आला. त्याचं नाव रोबोमॅक्स. दिवे चमकले, चाकं घरघरली, आणि तो म्हणाला, 'मी भांडी धुतो, जमिन झाडतो, आणि शाळेच्या पिशव्या भरतो!'
झाऱ्याने विचारले, 'रोबोमॅक्स, तू माझ्यासोबत पकडापकडी खेळशील?' रोबोटचे दिवे लुकलुकेले. 'पकडापकडी? हे काम मला माहित नाही. कृपया सांग की खेळ म्हणजे काय,' त्याने मऊ धातूच्या आवाजात उत्तर दिलं.
'खेळ म्हणजे मजेसाठी काहीतरी करणे,' झाऱ्या म्हणाली. 'ना गुण, ना आवरायला, फक्त आनंदी मन आणि हसू.' ती वर्तुळात उड्या मारू लागली, खेळ किती मजेदार वाटतो ते दाखवण्यासाठी.
रोबोमॅक्स घरघरला आणि म्हणाला, 'त्रुटी. काम सापडलं नाही.' तो बूट नीट लावायला निघाला, अजूनही मजेचा अर्थ समजून न घेता.
संपूर्ण दिवस रोबोमॅक्स कामात गुंतलेला होता. त्याने बूट रांगेला लावले, पुस्तकांचा ढीग लावल, आणि पप्पांना बैठकीची आठवण करून दिली. झाऱ्याचे मित्र खेळत असताना, रोबोट कोपऱ्यात राहिला, त्याच्या कामात बीप-बीप करत.
त्या रात्री झाऱ्याने विचारलं, 'तुला मजा नकोय का?' 'उपयुक्त असणे हेच माझं काम आहे,' तो म्हणाला. झाऱ्या खोल विचारात पडली. दुसऱ्या दुपारी तिने आपल्या वहीत एक नवी योजना लिहिली.
'नवीन मिशन, रोबोमॅक्स,' ती म्हणाली. 'नाव: खेळ-वेळ प्रयोग!' प्रयोग हा शब्द ऐकून रोबोट उत्साही झाला. 'प्रयोग मान्य,' तो बीप करत म्हणाला, दिवे छोटे तारेसारखे चमकले.
पहिलं धडा होता पकडापकडी. 'माझा पाठलाग करा आणि माझ्या खांद्याला टच करा,' झाऱ्या खिदळली. रोबोमॅक्सने सगळ्यात कमी अंतराचा मार्ग मोजत तिचा पाठलाग केला. 'तू ध्येयापासून दूर जात आहेस,' तो इशारा देत म्हणाला.
झाऱ्या वाकड्या-तिकड्या दिशा बदलली. 'हीच मजा!' ती हसली. रोबोमॅक्सने झटपट वळणं घेऊन पाहिली. झाऱ्याच्या प्रत्येक किंकाळीने त्याचा आनंद सेन्सर अधिक उजळला. तो आता फक्त काम पूर्ण करत नव्हता, हसऱ्या चेहऱ्यांचा पाठलाग करत होता.
मग त्यांनी रंगीबेरंगी ब्लॉक्सने बांधकाम केलं. 'ध्येय काय?' त्याने विचारले. 'काही ध्येय नाही,' झाऱ्याने खांदे उडवले. ते रचत, कोसळवत आणि पुन्हा उभारत राहिले, हसू आणि रंग मोजत.
'तुला कसं वाटतंय?' झाऱ्याने विचारलं. रोबोमॅक्सचे दिवे मऊ पिवळे झाले. 'मला हलकं... आणि कुतूहल वाटतं.' 'हाच खेळ,' ती म्हणाली. 'तो तुझं हृदय, किंवा सर्किट, उगाचच उबदार करतो.'
आईने हाक मारली, 'रोबोमॅक्स, चमचे लावलेस का?' 'आताच नाही,' तो म्हणाला. 'मी एक नवी फंक्शन शिकतोय: मजा.' आईने भुवई वर केली आणि झाऱ्या कान ते कान हसली.
त्या दिवसानंतर रोबोमॅक्स रोज विचारायचा, 'झाऱ्या, आज पुन्हा खेळ-वेळ प्रयोग आहे का?' एका रोबोटलाही कळलं की त्यालाही शुद्ध आनंदाचे क्षण हवे असतात.