અદૃશ્ય રમતમેદાન

મીરા, અર્જુન અને તારા અદૃશ્ય રમકડાંવાળું મેદાન શોધે છે. ત્યાં દાદી નિશાની મદદથી તેઓ રમત દ્વારા ગુરુત્વાકર્ષણ, ઘર્ષણ અને ગતિ વિશે શીખે છે.

ગામના છેવાડે ખાલી લાગતા મેદાનમાં મીરા અને તેના મિત્રોને અદૃશ્ય ઝૂલો, લપસણી અને ચક્કર મળે છે. રમતાં રમતાં તેઓ મેદાન બનાવનાર દાદી નિશાને મળે છે, જે તેમને રમકડાં પાછળનું વિજ્ઞાન સમજાવે છે.

એક તડકાભર્યા દિવસે મીરા અને તેના મિત્ર અર્જુન-તારા ગામના અંતે પહોંચ્યા. જગ્યા ખાલી લાગતી, છતાં પગ હેઠળ નરમ રેત હતી. ત્યાં એક છુપાયેલું મેદાન હતું, પણ બધાં રમકડાં અદ્રશ્ય હતા!

જિજ્ઞાસાથી તેઓ અંદર ગયા. મીરાના પગે ગોળ કંકર લાગ્યા, તારાએ ચીકણી પટ્ટી સ્પર્શી. અર્જુન એક લટકતી બેઠાડીને અથડાયો. તે બેસતા જ ફટાફટ—અદ્રશ્ય ઝૂલાએ તેને આકાશ તરફ ઉઠાવી લીધો!

'જોયો, હું ઉડી રહ્યો છું!' અર્જુન હસ્યો. તારાએ તાળી વગાડેલી. 'મને તો ફક્ત હવા દેખાય છે!' મીરાએ નીચે ઉભી રહી હાથ લહેરાવ્યો. અદ્રશ્ય ઝૂલો આગળ-પછળી ડોળાયો અને અર્જુન પંખીની જેમ ખખડ્યો.

મીરાએ હાથ આગળ વધાવ્યો. તેને ઠંડો ઢાળવાળો રસ્તો લાગ્યો. 'સ્લાઇડ!' તે દોડી થઈ. રસ્તો મોટાછે પવન જેવો લાગ્યો. તેણે ધીમે ધીમે અદ્રશ્ય પગથિયાં ચડ્યાં અને ઝડપભરી સાડકો માટે તૈયાર થઈ.

ઝિપ! તે અદ્રશ્ય સ્લાઇડ પરથી વાળાંકો લેતી ફટાફટ નીચે આવી. તેની ચીસો સાંભળતા અર્જુન-તારા દોડી ને ઉપર ગયા. એમનું હાસ્ય ખાલી લાગતા મેદાનમાં ગુંજી ઉઠ્યું.

સમાચાર ફટાફટ ફેલાયેલો. વધુ બાળકો ધંમધમ્યા. તેઓ શાંત પટ્ટીઓ પર બેસ્યા, જે નાનકડી નૌકા જેવી ડોલતી હતી. અદ્રશ્ય સીસૉ ખુશીખુશી ઉપર-નીચે થતો હતો.

તેમને માથા પર ગુદગુદાટ કરાવતા દાંડા ઝડપાયા અને ચઢવા નાના ઉંચાણ પણ. દરેક સ્પર્શ નવાઇભર્યો ભેદ હતો. સાફ દેખાતી આ રમણિયમાં કિલકારીઓ ગૂંજી.

અદ્રશ્ય ચક્કર પર ઘૂમતાં મીરાએ પૂછ્યું, 'અમે નીચે કેમ નથી પડતા? મને તો ઉડાની મજા આવે છે!' બીજાએ માથું હલાવ્યું. રમકડું સુરક્ષિત હતું, પરંતુ રહસ્ય ભરેલું.

'હોભે, આ તો જાદૂ છે,' અર્જુન બોલ્યો અને હવામાં લૂપ બનાવ્યો. તારા સ્મિત કરીને કહ્યું, 'શાયદ કોઈ દયાળુ ભૂત અમને ધકેલી રહ્યો છે!' તેઓ આનંદમાં હતા.

નાજુક અવાજ આવ્યો, 'ભૂત નથી, આ તો બુદ્ધિશાળી વિજ્ઞાન છે! અદ્રશ્ય કિરણો રમકડાં પકડે છે અને ધરતીનું આકર્ષણ તમારા પગને નજીક રાખે છે.' બાળકો અવાજ તરફ વળ્યા.

એક વડીલ બાઈક આગળ આવી. 'હું દાદી નિશા છું. બાળકો રમે ત્યારે શરીરે વિજ્ઞાન અનુભવે તેથી મેં આ મેદાન બનાવ્યું,' તેમણે ખુશીથી કહ્યું.

'દરેક રમકડું એક શક્તિ શીખવે છે,' દાદી નિશાએ કહ્યું. 'ઝૂલો આકર્ષણ, સ્લાઇડ ઘર્ષણ, અને ચક્કર ગતિશીલતા બતાવે છે.' બાળકો આંખો ફાડીને સાંભળ્યું.

તારાએ પૂછ્યું, 'ઘર્ષણ શું છે?' દાદીએ જવાબ આપ્યો, 'સ્લાઇડના અંતે હળવો ઘસારો તમને ધીમો કરી સલામત રોકે છે, તેને ઘર્ષણ કહે છે.'

મીરાએ પૂછ્યું, 'ગતિશીલતા એટલે?' દાદીએ ચક્કર ફેરવી. 'વેંયો, મારા હાથ છોડ્યા પછી પણ તે ફરી રહીએ? એ સતત ધક્કો ગતિશીલતા છે!'

'આકર્શણ એ અદ્રશ્ય દોરી છે જે તમને નીચે ખેંચે છે,' દાદીણે સમજાવ્યું. 'જ્યારે તમે ઝૂલો ઊંચો કરો, દોરી તમને પાછા ખેંચે છે.' બાળકો પેટમાં ખેંચ જણાઈ માથું હલાવ્યું.

અર્જુન ફરી સ્લાઇડથી ફસલાયો. 'ઠંડી જેલી જેવી લાગણી!' તે હસ્યો. વિજ્ઞાનના નવા શબ્દો જાણીને મિત્રો દરેક રમકડું વધુ ઉત્સાહથી અજમાવ્યું.

મીરાએ ઝૂલો અજમાવ્યો અને એક ખેંચી બનાવી. તારાએ તેના વાળ ઘૂમતા જોયા. 'અમે તો તરે-તરે શીખી રહ્યા છીએ!' અર્જુન અચંબાથી બોલ્યો.

'વિજ્ઞાન તો જાદૂ છે,' દાદીએ હસતાં કહ્યું. બાળકો વિચારતા રહ્યા કે તેઓ નાના વૈજ્ઞાનિક કેવી રીતે બની શકે.

તેઓ આખો દિવસ રમ્યા, પારદર્શક સીડીઓ અને દાંડા અજમાવ્યા, વાતોમાં 'ઘર્ષણ' તથા 'આકર્ષણ' જેવા શબ્દો બોલ્યા.

ઝૂલે પર તેમને આકર્ષણ, સ્લાઇડ પર ઘર્ષણ, ચક્કર પર ગતિશીલતા અનુભવાઈ. દરેક રમકડાએ વિજ્ઞાનને કિલકારીઓમાં ફેરવ્યું.

સૂર્યાસ્ત સમયે તેમણે દાદી નિશાનો આભાર માન્યો અને પાછા આવવાની ખાતરી આપી. અદ્રશ્ય મેદાન શીખવા, હસવા અને કલ્પના કરવા તેમનું મનગમતું સ્થળ રહ્યું.

Gujarati