दयाळूपणाची वेंडिंग मशीन

शाळेत आलेली एक चमचमीत मशीन नाण्यांऐवजी चांगल्या कामांची देवाणघेवाण करते. छोट्या दयाळू कृतींमधून मुलांना कळते की खरे बक्षीस म्हणजे इतरांच्या चेहऱ्यावरचे आनंदी हसू.

शाळेच्या हॉलमध्ये उभी असलेली 'काइंडनेस वेंडिंग मशीन' मुलांची उत्सुकता वाढवते, पण ती खेळणी देत नाही—ती चांगल्या कामांची वाट पाहते. आर्या शिक्षिकेला जड बॉक्स उचलायला मदत करते, तर आरुष एका लहान मुलासाठी पाणी भरतो. प्रत्येक दयाळू कृतीनंतर मशीनकडून छोटंसं बक्षीस किंवा प्रेमळ संदेश मिळतो. हळूहळू सगळ्या मुलांना समजते की दयाळूपणा हीच खरी जादू आहे, आणि त्याचे सर्वात सुंदर बक्षीस म्हणजे दुसऱ्याच्या चेहऱ्यावर उमटलेले हसू.

सोमवारी, शाळेच्या हॉलच्या टोकाला एक उंच, चमचमीत मशीन उभी होती. त्यावर तेजस्वी अक्षरांत लिहिले होते, 'काइंडनेस वेंडिंग मशीन. नाणी नाहीत, फक्त चांगले काम!'

'कूल!' आरुष म्हणाला. त्याने टपोऱ्या बटणावर दाब दिला, खेळण्याची आशा करत. काहीच खाली पडलं नाही. 'हम्म, कदाचित मशीन बिघडली आहे,' तो उदासपणे म्हणाला.

स्क्रीन चमकली. 'कृपया एक चांगले काम सांगा.' आर्या ने डोकं खाजवलं. 'चांगले काम? आपण काय करू?' तिने विचार केला.

तेवढ्यात एक शिक्षिका पुस्तकांच्या जड बॉक्ससह डगमगत येत होत्या. आर्या धावून गेली व म्हणाली, 'मी मदत करते!' दोघींनी मिळून तो जड बॉक्स ग्रंथालयात नेला.

आर्या परत आली तेव्हा मशीनने टनटन आवाज केला. 'चांगले काम आढळले!' एक झगमगता स्टीकर बाहेर आला, त्यावर लिहिले होते, 'मदतीबद्दल धन्यवाद!'

आरुषचे डोळे चमकले. 'माझी पाळी!' त्याने झटपट बटणे दाबली, पण स्क्रीनवर दिसले, 'नाणी नाहीत. फक्त चांगली कामे.'

तो इकडे तिकडे पाहू लागला. एक छोटा मुलगा उंच नळापर्यंत पोहोचू शकत नव्हता. आरुषने कप भरला आणि त्याला दिला. मुलगा हसून म्हणाला, 'थॅंक यू!'

मशीनजवळ परत आल्यावर आनंदी 'डिंग' झाला. एक छोटं ताऱ्यासारखं इरेजर बाहेर आलं. स्क्रीनने डोळा मारत दाखवलं, 'पाणी शेअर केल्याबद्दल छान!'

दररोज मुले वेगवेगळ्या पध्दतीने दयाळू होऊ लागली—दरवाजा धरून ठेवणे, क्रेयॉन्स शेअर करणे, एकट्या मित्राला खेळायला बोलावणे, आणि 'सॉरी' किंवा 'छान केलं' असे सांगणे.

कधी कधी मशीन भेटीऐवजी नोट पाठवायची: 'तू आज कोणाला हसवलेस!' 'तुझी दयाळू वृत्ती हीच तुझी सुपरपॉवर!' 'तुझ्यामुळं जग अधिक तेजस्वी आहे.'

एका दुपारी स्क्रीन काळी झाली. मग नवे शब्द उजळले: 'आता तुम्हाला माझी गरज नाही. तुम्ही दयाळू कसे राहायचे ते शिकलात. असेच पुढे चालू ठेवा!'

आरुषनं आजूबाजूला पाहिलं. त्याने एका मुलाला मित्राचे बूट बांधताना, दोन मुलांना खाऊ शेअर करताना, आणि एखाद्याला पडलेल्या वर्गमित्राला हलकेच मिठी देताना पाहिले.

आर्या हसली. 'पहा, खरं बक्षीस म्हणजे आनंदी चेहरे!' मशीनने फक्त आपल्याला आठवण करून दिली. दयाळूपणा तर आधीपासूनच आपल्या आत होता.