ਸਮਾਂ ਹੌਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਬਲ

ਮੀਰਾ ਜਦੋਂ ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਹੜਬੜਾਅ ਵਿੱਚ ਫਸਦੀ ਹੈ, ਮਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਸਿਖਾਂਦੀ ਹੈ: ਸਾਹ ਲੈ, ਧਿਆਨ ਦੇ, ਚੁਣ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੀਰਾ ਜਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਜਾਦੂ ਕੰਬਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।

ਮੀਰਾ ਦੇ ਰੁੱਝੇ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ—ਜੁੱਤੀ ਦੀਆਂ ਫਿੱਤਾਂ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗਣਿਤ ਟੈਸਟ ਵੀ। ਮਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਨੀਲੀ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਦਿਖਾਂਦੀ ਹੈ: ਸਾਹ ਲੈ, ਧਿਆਨ ਦੇ, ਚੁਣ। ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਮੀਰਾ ਆਪਣੀ ਘਬਰਾਹਟ ਨੂੰ ਹੌਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਚੁਣਨਾ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੰਬਲ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਮਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।

ਮੀਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਸੀ। ਕੁੱਕਰ ਸੱਸਿਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡੋਰਬੈਲ ਡਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਾਪਾ ਦਾ ਫੋਨ ਵੀਬਰਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀ ਦੀਆਂ ਫਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਸੀ। 'ਜਲਦੀ, ਮੀਰਾ!' ਪਾਪਾ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਜੈਲੀ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਡੱਗ ਡੱਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਘੁੱਟਿਆਂ ਬੈਠ ਗਈ। 'ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲੈ, ਮੇਰੀ ਤਾਰੇ,' ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ। 'ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਫਿੱਤਾਂ ਬੰਨ੍ਹ, ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।' ਮੀਰਾ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਵਾ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਜਾਪੀ।

ਮਾਂ ਇੱਕ ਨੀਲੀ ਕੰਬਲ ਲਿਆਈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਘੜੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। 'ਇਹ ਸਮਾਂ-ਹੌਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਬਲ ਕਦੀ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ,' ਉਹ ਮੁਸਕੁਰਾਈ। 'ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਰੀ ਹੈ, ਮੀਰਾ।'

'ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦੌੜੇ,' ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਰੱਖ: ਸਾਹ ਲੈ, ਧਿਆਨ ਦੇ, ਚੁਣ।' ਮੀਰਾ ਨੇ ਕੰਬਲ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ। 'ਕੀ ਸਮਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ?' 'ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਤੇ ਵੇਖ,' ਮਾਂ ਨੇ ਅੱਖ ਮਾਰੀ।

ਪਾਪਾ ਨੇ ਝਾਤ ਮਾਰੀ। 'ਸਮਾਂ ਯਾਤਰੀਓ, ਸਕੂਲ ਲਈ ਤਿਆਰ?' ਮੀਰਾ ਨੇ ਕੰਬਲ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਝੱਫੀ ਪਾਈ, ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਮਾਂ ਤੇ ਪਾਪਾ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ।

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਿਸ ਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਕੱਲ੍ਹਾਂ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਿਤ ਟੈਸਟ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਅਭਿਆਸ।' ਮੀਰਾ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੰਡੀ ਗੁੱਥ ਪੈ ਗਈ। ਟੈਸਟ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।

ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੌੜਣ ਲੱਗੀਆਂ: ਜੇ ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਗਈ ਤਾਂ? ਆਖ਼ਰੀ ਆਈ ਤਾਂ? ਸਭ ਗਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ? ਵਿਚਾਰ ਲੱਟੂ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਘੁੰਮੇ!

ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਅੰਕ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੀਰਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਚਮਕੇ। ਮਾਂ ਨੇ ਸਮਾਂ-ਹੌਲਾ ਕੰਬਲ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਪੜੇ ਵਾਂਗ ਉਸਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿਤ्ता।

'ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਹ ਲੈ,' ਮਾਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ। 'ਚਾਰ ਤੱਕ ਅੰਦਰ, ਦੋ ਤੱਕ ਰੋਕ, ਛੇ ਤੱਕ ਬਾਹਰ।' ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਫੂਕਣ ਲੱਗੇ। ਮੀਰਾ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਹੌਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਡੱਗ ਡੱਗ ਦੂਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ।

'ਹੁਣ, ਧਿਆਨ ਦੇ,' ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ। ਮੀਰਾ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਕਿਹਾ, 'ਕੰਬਲ ਨਰਮ, ਪੱਖਾ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਪੀਲੀ ਪੈਂਸਲ ਚਮਕਦੀ। ਅੰਦਰੋਂ ਮੈਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੰਪ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹਾਂ।'

'ਅਖੀਰ, ਚੁਣ,' ਮਾਂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ। 'ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਲੈ।' ਮੀਰਾ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ। 'ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਸੁੱਮ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹਾਂ। ਛੋਟਾ ਕਦਮ ਵੀ ਪਹਾੜ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ!'

ਕੰਬਲ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ, ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸੁੱਮ ਕੀਤੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਪੰਜ। ਛੇਤੇ ਹੀ ਪੰਨਾ ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।

ਸਵੇਰ ਆਈ। ਬੈਗ ਠੱਗਦਿਆਂ ਮੀਰਾ ਚੀਕੀ, 'ਕੰਬਲ ਗਾਇਬ ਹੈ!' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਸਤਰ, ਅਲਮਾਰੀ, ਫਰਸ਼—ਸਭ ਛਾਣ ਮਾਰੇ। ਇਕ ਧਾਗਾ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।

ਘਬਰਾਹਟ ਉਫਾਨੀ। 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੌਲਾ ਕਰਾਂ?' ਮੀਰਾ ਰੋਈ। ਮਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕੱਲ੍ਹ ਕੌਣ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਚੁਣਿਆ—ਤੂੰ ਜਾਂ ਕੰਬਲ?' 'ਮੈਂ,' ਮੀਰਾ ਸੁੜਕਦੇ ਕਿਹਾ।

'ਫਿਰ ਜਾਦੂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ,' ਮਾਂ ਨੇ ਸੀਨਾ ਥੱਪਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। 'ਕੰਬਲ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਹ ਦਸਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਾਹ ਲੈ ਸਕਦੀ, ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਕਦੀ, ਚੁਣ ਸਕਦੀ ਹੈਂ।'

ਅਗਲੇ ਸਵੇਰ ਫਿਰ ਪਾਪਾ ਭੱਜ ਪਏ। 'ਜੁੱਤੀਆਂ, ਬੈਗ, ਪਾਣੀ!' ਮੀਰਾ ਦੀ ਧੜਕਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਹੇ।

'ਪਾਪਾ,' ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਦਸ ਹੌਲੇ ਸਕਿੰਟ ਸਾਹ ਲਈਏ, ਫਿਰ ਦੌੜਾਂਗੇ!' ਪਾਪਾ ਹੱਸਿਆ, 'ਠੀਕ ਹੈ, ਕੈਪਟਨ ਸਲੋ-ਟਾਈਮ!' ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਗਿਣੇ।

ਘਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਮੀਰਾ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਚੁੱਪ ਝੀਲ।

ਕੰਬਲ ਗੁਮ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਨਰਮ, ਸਮਾਂ-ਹੌਲਾ ਜਾਦੂ ਹੁਣ ਮੀਰਾ ਦੇ ਦਿਲੇਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।