ਦਇਆ ਵਾਲੀ ਜਾਦੂਈ ਮਸ਼ੀਨ

ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕੀਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਲੇ ਕੰਮ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਆਰਿਆ ਅਤੇ ਆਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਇਆ ਦਾ ਅਸਲੀ ਇਨਾਮ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਹਨ।

ਸਕੂਲ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਤੋਹਫ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਭਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਰਿਆ ਅਤੇ ਆਰੁਸ਼ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਇਨਾਮ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੱਚੇ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਇਆ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੋਮਵਾਰ, ਸਕੂਲ ਦੇ ਲੰਮੇ ਹੌਲ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਕੋਨੇ 'ਚ ਇਕ ਲੰਬੀ, ਚਮਕੀਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ 'ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲਾਇਨਾਂ ਸਨ: 'ਦਇਆ ਵੈਂਡਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ — ਕੋਈ ਸਿੱਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਭਲੇ ਕੰਮ!'

'ਵਾਹ!' ਆਰੁਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦਾ ਬਟਨ ਦਬਾਇਆ, ਖਿਡੌਣਾ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ। ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਡਿੱਗਿਆ। 'ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ।

ਸਕ੍ਰੀਨ ਝਪਕੀ। 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਕ ਭਲਾ ਕੰਮ ਦਿਓ।' ਆਰਿਆ ਨੇ ਮੱਥਾ ਖੁਜਾਇਆ। 'ਭਲਾ ਕੰਮ? ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?' ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।

ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਡੱਬੇ ਹੇਠ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਰਿਆ ਦੌੜੀ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਮੈਂ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗੀ!' ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰੀ ਡੱਬਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

ਜਦੋਂ ਆਰਿਆ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਮਸ਼ੀਨ ਨੇ ਟਨ-ਟਨ ਕੀਤਾ। 'ਭਲਾ ਕੰਮ ਮਿਲ ਗਿਆ!' ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਸਟਿਕਰ ਨਿਕਲਿਆ ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, 'ਮੱਦਦ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ!'

ਆਰੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕ ਉਠੀਆਂ। 'ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ!' ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਟਨ ਦਬਾਏ, ਪਰ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਆਇਆ, 'ਕੋਈ ਸਿੱਕੇ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ਼ ਭਲੇ ਕੰਮ।'

ਉਸ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਉੱਚੇ ਨਲਕੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਆਰੁਸ਼ ਨੇ ਕੱਪ ਭਰਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾਲ ਪਾਈ, 'ਧੰਨਵਾਦ!'

ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ 'ਡਿੰਗ' ਸੁਣਿਆ। ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਤਾਰੇ ਵਾਲੀ ਰਬੜ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਰੀ। ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੇ ਝਿਮਕ ਕੇ ਲਿਖਿਆ, 'ਪਾਣੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਬਾਸ਼!'

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬੱਚੇ ਦਇਆ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ today-ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲੇ ਰੱਖਣਾ, ਕ੍ਰੇਅਨ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ, ਇਕੱਲੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣਾ, 'ਸੋਰੀ' ਜਾਂ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼' ਕਹਿਣਾ।

ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਹਫਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ: 'ਤੂੰ ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਸਾਇਆ!' 'ਦਇਆ ਤੇਰਾ ਸੂਪਰ ਪਾਵਰ ਹੈ!' 'ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹੋਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ।'

ਇੱਕ ਦੁਪਹਿਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਚਮਕੇ: 'ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਲਗੇ ਰਹੋ!'

ਆਰੁਸ਼ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ—ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਦੋਸਤ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋ ਬੱਚੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਡਿੱਗੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜੱਫੀ ਪਾਈ।

ਆਰਿਆ ਮੁਸਕਰਾਈ। 'ਵੇਖ, ਅਸਲੀ ਇਨਾਮ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਹਨ!' ਮਸ਼ੀਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਦਇਆ ਤਾਂ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸੀ।

Punjabi